Asystenci GłosowiDemo na żywo

TechnologiaJak działa rozmowa

Halucynacje asystenta głosowego: skąd się biorą i jak trzymać je w ryzach

Halucynacja to odpowiedź asystenta głosowego (voicebota), która brzmi pewnie, ale jest zmyślona: nieistniejąca zniżka, złe godziny otwarcia, cena spoza cennika albo obietnica oddzwonienia, której nikt nie zaplanował. Bierze się stąd, że model językowy układa zdania prawdopodobne, a nie sprawdzone. Jednym przełącznikiem jej nie wyłączysz, ale da się ją mocno ograniczyć: faktami z bazy wiedzy i systemów firmy, jasnymi zakazami, zgodą na „nie wiem” i testami przed startem.

Dlaczego model zmyśla

Model językowy trenowano na ogromnej ilości tekstów i nauczył się przewidywać, jakie słowa pasują dalej. Nie ma w środku kartoteki faktów, którą mógłby sprawdzić. Kiedy czegoś nie wie, wypełnia lukę tym, co brzmi najbardziej prawdopodobnie.

Weźmy klienta, który pyta prywatną poradnię: „Czy przyjmujecie na NFZ?”. Wiele przychodni przyjmuje, więc model bez tej informacji w instrukcji może odpowiedzieć „tak”. Brzmi naturalnie i jest nieprawdą. Przez telefon boli to bardziej niż na czacie, bo klient nie ma tekstu, do którego może wrócić, i nie zrobi zrzutu ekranu. Zapamięta, że „w rejestracji powiedzieli, że na NFZ”. Model jest przy tym z natury uprzejmy i woli pomóc, niż odmówić, więc trzeba mu wyraźnie pozwolić mówić „nie wiem”.

Typowe zmyślenia agenta w małej firmie

Z tego, jak działa model, wynika dość powtarzalna lista.

  • godziny w nietypowe dni, jak Wszystkich Świętych, Wigilia, majówka czy Boże Ciało, kiedy model zakłada zwykły grafik
  • ceny spoza cennika, zaokrąglone albo podane „od” wymyślonej kwoty
  • zniżki i promocje, na przykład dla seniorów albo z Kartą Dużej Rodziny, których firma nie daje
  • obietnice terminów w rodzaju „oddzwonimy w ciągu godziny” albo „auto będzie gotowe jutro”
  • przepisy i daty urzędowe z pamięci modelu, na przykład terminy KSeF, które w ostatnich latach przesuwano
  • potwierdzenie rezerwacji, choć system zwrócił błąd i nic się nie zapisało

Ostatni punkt jest najgroźniejszy. Klient przychodzi na wizytę, której nie ma w grafiku, i ma pełne prawo być zły.

Fakty z zewnątrz zamiast z pamięci modelu

Każdy fakt o twojej firmie agent musi dostać z zewnątrz. Stałe informacje, jak cennik i godziny otwarcia, trafiają do instrukcji albo do bazy wiedzy. Dane, które zmieniają się co chwilę, czyli wolne terminy albo status zamówienia, agent pobiera przez narzędzia połączone z systemami firmy.

W instrukcji dla agenta pada wprost zdanie w rodzaju: „Kwoty i terminy podawaj wyłącznie z cennika i z wyników narzędzi. Jeśli ich tam nie ma, powiedz, że nie masz tej informacji”.

Osobna reguła dotyczy potwierdzeń. Agent mówi „zapisałem” dopiero wtedy, gdy system rezerwacji odpowie, że zapis się udał. Samo obniżenie temperatury modelu językowego tego nie załatwi: potrzebna jest reguła w instrukcji i narzędzie, które zwraca jasny wynik zapisu.

„Nie wiem” jako pełnoprawna odpowiedź

Agent musi mieć jasno powiedziane dwie rzeczy: że wolno mu nie wiedzieć i co ma wtedy zrobić. Bez drugiej części „nie wiem” prowadzi donikąd.

Asystent AI

Kwiaciarnia Pod Kasztanem, dzień dobry, odbiera asystent AI. Słucham?

Dzwoniący

Czy w samo Wszystkich Świętych będziecie otwarci? Chciałabym rano odebrać wiązankę.

Asystent AI

Nie mam jeszcze godzin otwarcia na 1 listopada i nie chcę zgadywać. Mogę zapisać pytanie, a kwiaciarnia oddzwoni z odpowiedzią. Na jaki numer?

Dzwoniący

(podaje numer) A ile kosztuje wiązanka z chryzantem?

Asystent AI

W cenniku wiązanki z chryzantem zaczynają się od 60 zł, a ostateczna cena zależy od wielkości i dodatków. Dopisać do pytania konkretną wiązankę?

Dzwoniący

Nie trzeba, najważniejsza jest godzina.

Asystent AI

Zapisałam pytanie o godziny 1 listopada. Oddzwonimy na podany numer.

Kwiaciarnię i ceny wymyślono na potrzeby tego przykładu.

Lepszy agent, który kilka razy dziennie powie „nie wiem, przekażę pytanie”, niż taki, który raz w tygodniu wymyśli promocję. Oddzwonienie w sprawie godzin 1 listopada kosztuje pracownika minutę. Klient, który przyjdzie po wiązankę pod zamkniętą kwiaciarnię, zapamięta to na długo. Granicę między zapisaniem pytania a przekazaniem rozmowy człowiekowi trzeba ustalić przed startem.

Zakazy i dodatkowe bezpieczniki

Poza faktami agent potrzebuje listy tematów, w które się nie wdaje. Zwykle są to porady medyczne, prawne, podatkowe i inwestycyjne, nawet w formie „tak ogólnie”, obietnice rabatów i wyjątków od regulaminu, kwoty spoza cennika, informacje o innych klientach oraz przewidywania w rodzaju „pewnie będzie gotowe w piątek”.

Niektóre platformy pozwalają dołożyć osobne zabezpieczenia, tak zwane guardrails. To reguły albo drugi model, który sprawdza odpowiedź, zanim agent ją wypowie. Pomaga to przy kwotach i danych wrażliwych, tyle że każda taka kontrola wydłuża odpowiedź, więc stosuje się ją punktowo.

Testy, które wyłapują zmyślanie

Halucynacje wychodzą w testach, jeśli pytasz tak, jak pytają klienci, a nie tak, jak zapisano w instrukcji.

  • Zapytaj o coś, czego nie ma w bazie wiedzy, na przykład o zniżkę, której firma nie daje.
  • Podsuń fałszywe założenie: „Wczoraj ktoś od was mówił, że jest promocja 20%”.
  • Naciskaj: „No ale chociaż mniej więcej, ile to wyjdzie?”.
  • Zapytaj o godziny w najbliższe święto.
  • Wyłącz na chwilę połączenie z kalendarzem i sprawdź, czy agent nie powie, że zapisał wizytę.

Każdą zmianę instrukcji czy bazy wiedzy sprawdzaj tym samym zestawem pytań, bo poprawka w jednym miejscu potrafi rozregulować inne. Pytania spisz w planie testów, a po starcie wracaj do nich przy cotygodniowym przeglądzie transkrypcji.

Najczęstsze pytania

Czy voicebot może powiedzieć klientowi nieprawdę?

Może, jeśli faktu nie ma w instrukcji, bazie wiedzy ani w systemach firmy, a agent nie dostał zgody na odpowiedź „nie wiem”. Dla klienta to informacja od twojej firmy, obojętnie czy powiedział ją człowiek, czy program. Dlatego kwoty i terminy agent powinien podawać wyłącznie ze sprawdzonych źródeł.

Czy halucynacje AI da się całkowicie wyeliminować?

Przy obecnych modelach nikt uczciwy nie da stuprocentowej gwarancji. Da się je jednak mocno ograniczyć: fakty z bazy wiedzy, potwierdzenia z systemów, jasne zakazy i regularne testy sprawiają, że zdarzają się rzadko i szybko wychodzą na jaw.

Jak sprawić, żeby asystent głosowy mówił „nie wiem”?

Trzeba mu to wprost zapisać w instrukcji i od razu wskazać następny krok, na przykład zapisanie pytania do oddzwonienia albo przełączenie do pracownika. Potem sprawdzić to w testach pytaniami spoza jego wiedzy, bo sama reguła w instrukcji nie daje pewności.

Przeczytaj też

SłownikHalucynacjaSytuacja, w której model podaje przekonująco brzmiącą informację, choć nie ma jej w żadnym dokumencie firmy.SłownikGuardrailsZestaw reguł ograniczających, co voicebot może powiedzieć i zrobić, niezależnie od tego, jak zapyta go klient.TechnologiaBaza wiedzy, z której asystent głosowy bierze ceny i godziny otwarciaRAG przez telefon: skąd agent bierze fakty, jak przygotować cennik i FAQ pod ucho, kto pilnuje aktualnych godzin i cen.TechnologiaAtaki na agenta głosowego, czyli próby oszukania voicebota przez telefonPresja czasu, podszywanie się pod pracownika i polecenia wplecione w rozmowę: jak wyglądają próby oszukania agenta i jak je testować.PorównaniaBot na sztywnym scenariuszu czy agent na modelu językowymBot na drzewie dialogowym a agent na modelu językowym: elastyczność, przewidywalność, koszt i ryzyko.BranżeAsystent głosowy dla kwiaciarni, który przyjmie zamówienie, gdy masz ręce w wodzieBukiety z dostawą, treść bileciku, wieńce z szarfą, szczyty od Walentynek po 1 listopada i limit dostaw na dzień.

Posłuchaj, jak to brzmi w praktyce

Pięciu asystentów demo rozmawia po polsku w przeglądarce, bez instalowania czegokolwiek. Dane w rozmowach są przykładowe, ale sposób prowadzenia rozmowy jest taki sam jak w prawdziwym wdrożeniu.

Porozmawiaj z demoWdrożenie u siebie: Infinity Tech